เขียนโดย เรารู้กันดีว่า “ความจำ” เป็นปัจจัยสำคัญของการเรียนรู้ ยิ่งความจำดีก็ยิ่งเรียนรู้ได้เร็วและมีประสิทธิภาพ
แต่ความจำก็เป็นเรื่องของสมองที่ยังซับซ้อน และบางครัั้งก็ยากเกินกว่ามนุษย์เราจะเข้าใจ มาดูกันค่ะว่ามีเรื่องน่าสนใจอะไรเกี่ยวกับความจำที่คุณเองก็อาจยังไม่รู้
1. สมองของเราสามารถเก็บความทรงจำได้มหาศาล
ความจำระยะยาวไม่มีขีดจำกัดที่แน่นอน สมองมนุษย์สามารถเก็บข้อมูลเทียบเท่ากับไฟล์คอมพิวเตอร์ขนาดประมาณ 2.5 เพตะไบต์ (Petabytes) ซึ่งเพียงพอสำหรับการดูภาพยนตร์ HD ได้ต่อเนื่องถึง 300 ปี!
2. การลืมช่วยให้สมองทำงานได้ดีขึ้น
การลืมไม่ใช่เรื่องแย่เสมอไปนะคะ การลืมบางอย่างเป็นกระบวนการปกติที่ช่วยให้สมองกรองข้อมูลที่ไม่สำคัญออกไป ทำให้เราสามารถโฟกัสกับสิ่งที่สำคัญกว่าได้
3. กลิ่นช่วยกระตุ้นความทรงจำได้ดีที่สุด
สมองส่วนที่ประมวลผลกลิ่น หรือที่มีชื่อว่าออลเฟ็กทอรีบัลบ์ (Olfactory Bulb) ซึ่งอยู่ด้านหน้าสุด จะเชื่อมโยงโดยตรงกับสมองส่วนฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมกลิ่นจึงสามารถกระตุ้นความทรงจำและอารมณ์ได้อย่างรวดเร็ว
4. สมองเก็บความทรงจำขณะหลับ
การนอนหลับให้เพียงพอเป็นเรื่องจำเป็นการสุขภาพและความจำมาก ช่วงนอนหลับเป็นช่วงเวลาที่สมองจัดการข้อมูลและย้ายข้อมูลจากความจำระยะสั้นไปยังความจำระยะยาว เพราะฉะนั้น การนอนน้อยหรือนอนไม่เพียงพอก็อาจทำให้ความสามารถในการจำลดลง
5. การฝันช่วยเสริมสร้างความทรงจำ
นอกจากนี้ ในช่วงที่เราฝัน สมองจะประมวลผลข้อมูลและจัดระบบความจำ ทำให้เราจำเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในแต่ละวันได้ดีขึ้นด้วย
6. เราจำได้ง่ายขึ้นเมื่อมีอารมณ์ร่วม
เหตุการณ์ที่มีผลกระทบทางอารมณ์ของเรามาก เช่น เรื่องเศร้า หรือเรื่องสนุก จะถูกเก็บในความจำได้ดีกว่าเรื่องที่เราไม่มีอารมณ์ร่วม เพราะสมองส่วนอะมิกดาลา (Amygdala) จะช่วยเก็บข้อมูลเหล่านี้ไว้อย่างละเอียด
7. “Déjà Vu” เกิดจากความจำทำงานพร้อมกัน
Déjà Vu เป็นปรากฏการณ์ที่สมองรู้สึกเหมือนเคยสัมผัสสถานการณ์หนึ่งมาก่อน หรือคุ้นๆ ว่าเคยมีประสบการณ์นี้มาก่อน ทั้งที่ความจริงไม่ใช่ ข้อสันนิษฐานหนึ่งของนักวิทยาศาสตร์คือ เกิดจากข้อมูลที่ถูกส่งไปยังความจำระยะสั้นและระยะยาวพร้อมกันค่ะ ทำให้เราเกิดความรู้สึก “คุ้นเคย”
8. การเคลื่อนไหวช่วยเสริมความจำ
การออกกำลังกาย โดยเฉพาะกิจกรรมที่ต้องใช้การเคลื่อนไหว เช่น การเต้นหรือการวิ่ง สามารถช่วยกระตุ้นสมองและเสริมสร้างความจำได้ เพราะฉะนั้น ต้องหันมาออกกำลังกายกันบ่อยๆ นะคะถ้าอยากความจำดี
9. สมองจดจำใบหน้าได้แม่นยำ แต่ลืมชื่อได้ง่าย
สมองมนุษย์มีความสามารถพิเศษในการจดจำใบหน้า เนื่องจากสมองส่วน Fusiform Face Area ถูกออกแบบมาเพื่อแยกแยะใบหน้า แต่การจดจำชื่อนั้นยากกว่า เพราะไม่ได้เกี่ยวข้องกับโครงสร้างสมองโดยตรง
10. ความทรงจำเปลี่ยนแปลงได้
ความทรงจำไม่ได้ถูกเก็บไว้อย่างสมบูรณ์แบบ 100% แต่สามารถเปลี่ยนแปลงได้เมื่อเราเจอเหตุการณ์ใหม่ หรือถูกโน้มน้าวโดยผู้อื่น เพราะฉะนั้น ไม่แปลกเลยที่ความทรงจำของเรากับของเพื่อนในเรื่องเดียวกันอาจมีรายละเอียดต่างกันเมื่อเวลาผ่านไป
11. การเขียนช่วยเพิ่มพลังความจำ
การจดบันทึกด้วยมือช่วยกระตุ้นการทำงานของสมองมากกว่าการพิมพ์ เพราะกระบวนการเขียนช่วยให้สมองจัดการและจัดเก็บข้อมูลได้ดีขึ้น เรื่องนี้ อ. ผึ้ง เขียนไว้หลายครั้งแล้วค่ะ ถ้าอยากจดจำข้อมูลสำคัญได้ดี ควรจดโน้ตด้วยมือ
12. สมองจดจำสิ่งแปลกใหม่ได้ดีกว่า
สิ่งที่แปลกและไม่คุ้นเคยมีโอกาสถูกจดจำได้ดีกว่า เพราะสมองมองว่าเป็นข้อมูลสำคัญที่ควรเก็บไว้ เพราะฉะนั้น ถ้าอยากความจำดี ไม่ควรทำอะไรซ้ำๆ เดิมๆ เป็นเวลานานเกินไปค่ะ
13. การจดจำและการลืมเกิดขึ้นในสมองคนละส่วน
การจำเกี่ยวข้องกับสมองส่วนฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) อย่างที่บอกไปแล้ว ส่วนการลืมเกี่ยวข้องกับสมองส่วนหน้า(Prefrontal cortex) ที่ทำหน้าที่แยกแยะและกรองข้อมูล
สรุปคือ
ความจำเป็นสิ่งที่มหัศจรรย์และซับซ้อน ความรู้เรื่องความจำไม่เพียงช่วยให้เราเข้าใจการทำงานของสมอง แต่ยังช่วยพัฒนาความสามารถในการเรียนรู้และการใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วยค่ะ
บทความมีลิขสิทธิ์ : ขอบคุณที่ไม่คัดลอก หรือดัดแปลงเพื่อนำไปเผยแพร่ต่อก่อนได้รับอนุญาต
สำหรับผู้สนใจพัฒนาทักษะการเรียนรู้และการทำงานอย่างมือโปร ติดตามความรู้และเคล็ดลับดีๆ เกี่ยวกับภาษาอังกฤษสำหรับธุรกิจ เทคนิคคำศัพท์ เทคนิคการเรียน การพัฒนาสมอง และความจำ ได้ที่ Website: alphamaxlearning.com และ Facebook: Arada – Alphamax Learning
AlphaMax 